23 สิงหาคม วันระลึกการค้าทาสและการเลิกทาสสากล

ทุกวันที่ 23 สิงหาคมของทุกปี องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้กำหนดให้เป็น “วันระลึกการค้าทาสและการเลิกทาสสากล” (International Day for the Remembrance of the Slave Trade and its Abolition) เพื่อให้เราหันกลับมามองหน้าประวัติศาสตร์อันเจ็บปวด และตระหนักถึงคุณค่าของ “อิสรภาพ” ที่ไม่ได้มาเพราะโชคช่วย

.

จุดเริ่มต้นจากความกล้าหาญระดับโลก

> ย้อนกลับไปในค่ำคืนวันที่ 22 ต่อเนื่องถึง 23 สิงหาคม ค.ศ. 1791 เกิดการลุกฮือครั้งประวัติศาสตร์ของเหล่าทาสบนเกาะซานโตโดมิงโก (พื้นที่ของประเทศเฮติและสาธารณรัฐโดมินิกันในปัจจุบัน) การลุกฮือครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่การทวงคืนสิทธิ์ของคนกลุ่มหนึ่ง แต่เป็นชนวนสำคัญที่สั่นคลอนและนำไปสู่การล่มสลายของการค้าทาสข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก ระบบที่เคยพรากชีวิตและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ไปนับล้านคน

.

บริบทการเลิกทาสในประเทศไทย: กุศโลบายไร้นองเลือด

> หากมองกลับมาที่ประเทศไทย เรามีเส้นทางประวัติศาสตร์การเลิกทาสที่มีเอกลักษณ์และน่าภาคภูมิใจ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) พระองค์ทรงเลือกวิธี “ค่อยเป็นค่อยไป” โดยการตราพระราชบัญญัติพิกัดเกษียณอายุลูกทาสไทย เมื่อ พ.ศ. 2417 ทรงค่อยๆ ลดราคาค่าตัวลงตามอายุขัย และออกกฎหมายปลดปล่อยลูกทาสทุกคนให้เป็นไทอย่างต่อเนื่อง จนระบบทาสในสยามหมดสิ้นไปโดย “ไม่ต้องมีการนองเลือดหรือความรุนแรง” นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณและวิสัยทัศน์ที่นำพาประเทศไทยก้าวสู่ความเท่าเทียมในระดับสากล

.

ทาสยุคใหม่ : บทเรียนที่ยังไม่จบสิ้น

> แม้ในวันนี้โซ่ตรวนเหล็กกล้าและตลาดซื้อขายทาสอย่างเปิดเผยจะกลายเป็นเรื่องในอดีต แต่ภัยคุกคามต่อเสรีภาพของมนุษย์ไม่ได้หายไปไหน เพียงแต่เปลี่ยนรูปโฉมมาเป็น “การค้ามนุษย์” ในรูปแบบต่างๆ ทั้งการบังคับใช้แรงงาน การค้ามนุษย์ข้ามชาติ หรือแก๊งอาชญากรรมออนไลน์ที่กักขังหน่วงเหนี่ยวเพื่อนมนุษย์

.

เพื่อรับมือกับปัญหานี้ ภาครัฐโดยกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) และสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ได้ขับเคลื่อนนโยบายเชิงรุกภายใต้เป้าหมายสำคัญ “Thailand TIP Zero” เพื่อกวาดล้างการค้ามนุษย์ทุกรูปแบบอย่างจริงจัง ผ่านมาตรการหลัก ได้แก่

การบังคับใช้กฎหมายที่เข้มข้น : ยกระดับการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติ แก๊งต้มตุ๋นออนไลน์ และการบังคับใช้แรงงานผิดกฎหมาย

การยกระดับการตรวจแรงงาน : เพิ่มความเข้มแข็งในการตรวจสอบสถานประกอบการกลุ่มเสี่ยง พร้อมนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยติดตามและคุ้มครองสิทธิแรงงานตามมาตรฐานสากล

การคุ้มครองและเยียวยาผู้เสียหาย : ยึดหลักสิทธิมนุษยชนในการช่วยเหลือ ปกป้อง และคืนความเป็นธรรมให้แก่เหยื่ออย่างรวดเร็วและปลอดภัย

.

การเรียนรู้เรื่องราวในอดีต จึงไม่ใช่แค่การท่องจำประวัติศาสตร์ แต่เป็นการเตือนสติว่า “อิสรภาพและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์” คือสิ่งที่ต้องช่วยกันปกป้อง และเราทุกคนสามารถเป็นส่วนหนึ่งในการไม่สนับสนุนการเอารัดเอาเปรียบ เพื่อให้โลกใบนี้ไม่มีใครต้องตกเป็นทาสอีกต่อไป

.