[ข่าวประชาสัมพันธ์] พระประวัติและพระกรณียกิจ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ “พระบิดาแห่งกฎหมายไทย”

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ (พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์) พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) และเจ้าจอมมารดาตลับ ประสูติเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2417 ทรงเป็นกำลังสำคัญในการปฏิรูปประเทศ และได้รับการยกย่องเป็น “พระบิดาแห่งกฎหมายไทย”

1. ชีวิตในวัยเยาว์และการศึกษา

• ทรงได้รับการศึกษาชั้นต้นในพระบรมมหาราชวัง และโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ

• ทรงเป็นพระราชโอรสรุ่นแรกที่เสด็จไปศึกษาต่อ ณ ประเทศอังกฤษ โดยทรงสำเร็จการศึกษาวิชากฎหมายจากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด (B.A.)

2. ด้านกฎหมายและการปฏิรูปศาล (เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม)

• วางรากฐานการศาล: ทรงปฏิรูประบบศาลไทยให้ทันสมัย กระจายอำนาจการพิจารณาคดี สะสางคดีคั่งค้างด้วยความรวดเร็วและเที่ยงธรรม

• สร้างความเป็นอิสระ: ทรงแยกอำนาจตุลาการออกจากฝ่ายบริหาร เพื่อให้ศาลมีความเป็นอิสระในการตัดสินคดี

• ก่อตั้งโรงเรียนกฎหมาย: จัดตั้งโรงเรียนกฎหมายแห่งแรกในกระทรวงยุติธรรม (พ.ศ. 2440) ทรงสอนวิชากฎหมายและอบรมจริยธรรมตุลาการด้วยพระองค์เอง

• จัดทำกฎหมาย: ทรงเป็นกำลังสำคัญในการตรวจชำระกฎหมาย และจัดทำ “กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. 127” ซึ่งเป็นประมวลกฎหมายฉบับแรกของไทย

3. ด้านการเกษตรและการชลประทาน (เสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการ)

• ทรงปรับปรุงระบบทะเบียนที่ดิน และออกพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน

• ทรงวางรากฐานงานชลประทาน จัดตั้ง “กรมทดน้ำ” (กรมชลประทานในปัจจุบัน)

• ส่งเสริมการทำเหมืองแร่ การวิจัยการเกษตร การจัดทำนาทดลอง และจัดตั้งโรงเรียนสัตวแพทย์

พระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2463 ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส รวมพระชันษา 47 ปี ผลงานและแนวคิดของพระองค์ยังคงเป็นรากฐานสำคัญของระบบกระบวนการยุติธรรมและการพัฒนาประเทศมาจนถึงปัจจุบัน